W środę, 25 sierpnia w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie odbędzie się ceremonia, podczas której Polka - Teodora Olszewska i jej dzieci –Anna, Kazimierz i Józefa zostaną uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Teodora, Kazimierz i Anna otrzymają tytuł pośmiertnie. Medal w imieniu odznaczonych odbierze wnuk Teodory, syn Anny – Stanisław Olszewski.

Ceremonia odbędzie się przy udziale reprezentantów Ambasady Polski w Izraelu, członków rodziny Sprawiedliwych, jak również rodziny Nomkinów – urotowanych przez Olszewskich.

Rodzina Nomkinów mieszkała w okręgu wileńskim (na terenach obecnej Białorusi). Niemcy zajęli miasto 27 lipca 1941 r. i zaczęli represjonować Żydów. W październiku 1941 r.  Żydzi Szarkowszczyzny i okolic zostali zamknięci w dwóch gettach. Pośród ponad 1 900 Żydów zmuszonych do zamieszkania w przeludnionym getcie była Gita Nomkin, wdowa, i jej trzynaścioro dzieci. 18 lipca 1942 r. getto w Szarkowszczyznie zostało zlikwidowane. Tylko 700 osobom udało się uciec. Gita wraz z ósemką jej dzieci została zamordowana wraz z 1 200 innymi Żydami, którzy pozostali w getcie. Marcin, Hirsch, Yehuda, Yehudit i Ester Nomkin, ich małżonkowie i przyjaciel rodziny uciekali jedni po drugich do domu rodziny Olszewskich, ich przedwojennych znajomych.

Teodora Olszewska, wdowa, żyła pod jednym dachem z pięciorgiem swoich dzieci. Przyjęła Nomkinów serdecznie i ze szczerą troską – ukryła ósemkę z nich w swoim domu. Teodora i jej dorosłe dzieci – Anna, Józef I Kazimierz z oddaniem zajmowali się Nomkinami. Zaopatrywali ich w jedzenie i ubrania.

Wśród sąsiadów szybko rozniosła się wieść o ukrywaniu przez Teodorę Żydów. Niemcy przeszukali ich dom, przesłuchiwali Teodorę i Annę, które zdołały jednak ochronić ukrywającą się rodzinę.

Na początku lipca 1943 r., po spędzeniu blisko dwóch lat w ukryciu, rodzina Nomkinów dołączyła do grupy rosyjskich partyzantów. Ester Nomkin wróciła do rodziny Olszewskich i pozostała w ukryciu do wkroczenia wojsk radzieckich.

Teodora Olszewska zmarła w 1975 roku, jej syn Kaziemierz w 1946, a córka Anna w 2006. Żyje jeszcze Józefa, mieszka w Wilnie.