MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE
FILMY - FABULARNE
- Biały niedźwiedź, Jerzy Zarzycki, 1959, Polska, wojenny, psychologiczny,
Żydowski intelektualista Henryk Fogiel, uciekając z transportu do obozu koncentracyjnego, znajduje schronienie w Zakopanem. Po śmierci młodego konspiratora przejmuje jego rolę, skrywając się w przebraniu białego niedźwiedzia, z którym turyści robią sobie zdjęcia. Niemiecki oficer, który odkrywa jego tożsamość, znajduje w nim towarzysza do intelektualnych rozmów, co ratuje Foglowi życie. Niestety, w wyniku nieporozumienia ginie zakochana w nim dziewczyna.
- Daleko od okna, Jan Jakub Kolski, 2000, Polska, dramat wojenny,
W miarę swobodna adaptacja reportażu Hanny Krall pt. „Ta z Hamburga”. Młode małżeństwo – Jan i Barbara nie może mieć dzieci. Przyprowadzona przez Jana młoda Żydówka – Regina ukrywana jest przez gospodarzy w szafie. Po pewnym czasie Regina zachodzi w ciążę z Janem, co popycha Barbarę do zdenuncjowania ukrywanej kobiety. Zamiast tego zdradzona żona udaje, iż to ona jest w ciąży. Dziecko zostaje odebrane prawdziwej matce, która po wyzwoleniu wyjeżdża za granicę, tracąc kontakt z córką.
- Długa noc, Janusz Nasfeter, 1967, Polska, wojenny,
Rzecz dzieje się w 1943 roku. Ślusarz Korsak przechowuje u siebie Żyda, ukrywając ten fakt przed sąsiadami. Mieszkańcy kamienicy dowiadują się o tym po ogłoszeniu w mieście tzw. szpery. Ze strachu domagają się, aby Korsak i Żyd opuścili dom, do czego w końcu dochodzi
- Dzieci Ireny Sendlerowej, Harrison, John Kent, 2009, Stany Zjednoczone,
Film oparty na książce Anny Mieszkowskiej „Matka Dzieci Holocastu”. Irena Sendler, współpracująca z Radą Pomocy Żydom – "Żegota", organizuje akcję ratowania dzieci z warszawskiego getta.
- Hidden in Silence, Colla, Richard, 1996, Stany Zjednoczone,
Film telewizyjny opowiadający autentyczną historię Stefanii Podgórskiej- Burzmińskiej, która ukrywała trzynaścioro Żydów w Przemyślu. Jako szesnastolatka wprowadziła się do mieszkania rodziny Diamantów wraz z siostrą dając schronienie m.in. Maksowi, za którego po wojnie wyszła za mąż.
- Historia Kowalskich, Arkadiusz Gołębiowski i Maciej Pawlicki, 2009, Polska, dokumentalny,
Film opowiada o rodzinie Kowalskich z Ciepielewa koło Radomia, która została zamordowana w 1942 r. za udzielenie schronienia sąsiadom pochodzenia żydowskiego.
- Jeszcze tylko ten las, Jan Łomnicki, 1991, Polska, wojenny,
Kulgawcowa, która przed wojną pracowała jako praczka w domu doktorowej, zgodziła się za wynagrodzeniem wyprowadzić z getta Rutkę, córkę dawnej pracodawczyni. Ma mieszany stosunek do Żydów: z jednej strony czuje do nich niechęć, a z drugiej współczuje Rutce. Kiedy znajdują się już prawie u celu podróży, przypadkowo spotkany niemiecki żołnierz odkrywa prawdziwą tożsamość dziewczynki. Kulgawcowa decyduje się podzielić los dziewczynki.
- Naganiacz, Ewa i Czesław Petelscy, 1963, Polska, wojenny,
Film według scenariusza Romana Bratnego. Były uczestnik Powstania Warszawskiego ukrywa węgierskich Żydów zimą 1945 roku. Niestety, podczas polowania ukrywający się zostają odkryci i giną z rąk nazistów. Jedyna uratowana dziewczyna ucieka od Michała, podejrzewając go o zdradę.
- Nie było słońca tej wiosny, Juliusz Janicki, 1983, Polska, dramat wojenny,
Zimą 1943 roku do zagrody na skraju wsi dociera w nocy Żydówka, której udało się zbiec z transportu. Jej przyjście ratuje rodzinę przed zaczadzeniem. Młody gospodarz, pomimo oporu domowników, postanawia ukrywać lekarkę Chaję, niestety, sam zdradza ten sekret przed innymi mieszkańcami wsi. Piotra przed śmiercią wybawia partyzant Mazurek, a między Piotrem a Chają kiełkuje uczucie. Żydówka odchodzi do oddziału partyzanckiego, później Piotr traci całą rodzinę podczas akcji gestapo.
- Pianista, Roman Polański, 2002, Polska, Wielka Brytania, Francja, dramat wojenny,
Film oparty o wspomnienia pianisty i kompozytora Władysława Szpilmana, który cudem uniknął śmierci zawrócony z Umschlagplatzu przez żydowskiego policjanta. Po opuszczeniu getta ukrywa się początkowo u polskich przyjaciół. Po Powstaniu Warszawskim zostaje odkryty przez niemieckiego kapitana Wilma Hosenfelda, który, poruszony jego grą na fortepianie, ratuje mu życie.
- Pokolenie, Andrzej Wajda, 1954, Polska, psychologiczny, wojenny,
Fabuła filmu zawiera epizod próby udzielenia pomocy grupie Żydów podczas powstania w getcie warszawskim przez członków lewicowego oddziału podziemia.
- Rescuers: Stories of Courage: Two Women, Bogdanovich, Peter, Stany Zjednoczone,
Film telewizyjny oparty na książce Gaya Blocka i Malki Drucker Rescuers: Portraits of Moral Courage in the Holocaust. Polska, katolicka gospodyni domowa z Warszawy, opiekuje się żydowskim chłopcem po śmierci jego matki, przemycając dla niego jedzenie do getta w Wilnie. Pod koniec filmu dowiadujemy się, że obietnica złożona matce została spełniona: bohater wyjechał do Palestyny i nie utracił żydowskiej tożsamości.
- Ryś, Stanisław Różewicz, 1981, Polska, psychologiczny,
Ksiądz Konrad, spowiadając młodego partyzanta, dowiaduje się o zamiarze zastrzelenia z wyroku podziemia jednego z parafian –Alojzego Stelmacha. Duchowny, nie mogąc uwierzyć w winę skazanego, rozpoczyna własne śledztwo. Podczas rozmowy z Alojzym na podwórku pojawia się ukrywane żydowskie dziecko. Ksiądz uważa, że osoba ukrywająca Żydów nie może być złym człowiekiem i postanawia wziąć winę na siebie. Nie dochodzi jednak do wyroku, a ksiądz Konrad, po odkryciu kryjówki Żydów przez Niemców, wraz z Alojzym dołącza do partyzantki.
- Samson, Andrzej Wajda, 1961, Polska, psychologiczny, wojenny,
Ekranizacja powieści Kazimierza Brandysa pod tym samym tytułem. Historia młodego Żyda – Jakuba Golda, który po ucieczce z getta znajduje schronienie u kilku osób m.in. dawnego towarzysza z więzienia – Maliny. Po śmierci Maliny i odkryciu przez sąsiadów, uciekając przed aresztowaniem, trafia do konspiracyjnego oddziału. Ginie po odkryciu drukarni przez Niemców, grzebiąc ich wraz ze sobą w ruinach budynku.
- Tragarz puchu, Janusz Kijowski, 1992, Polska, Francja, Niemcy, dramat, wojenny, romans, psychologiczny,
Remake wcześniejszego filmu telewizyjnego. Polka ukrywa parę Żydów z getta: mężczyzna zataił, że towarzysząca mu kobieta jest jego żoną. Mężczyzna po pewnym czasie zaczyna odwzajemniać uczucia gospodyni, co budzi narastającą nienawiść u jego żony.
- Tragarz puchu, Stefan Szlachtycz, 1983, Polska, dramat, wojenny, romans, psychologiczny,
Film telewizyjny o pomocy udzielonej przez młodą Polkę – Jadwigę zbiegłemu z getta Dalkowi oraz jego rzekomej siostrze, a w istocie żonie, Frydzie. Ta trójka dzieli mieszkanie Jadwigi, a gdy ciężarna Fryda zdaje sobie sprawę, że mąż nie wyjawi prawdy o ich relacji, sama powiadamia o tym Jadwigę i odchodzi do getta. Dalek podąża za nią.
- Wedle wyroków twoich..., Jerzy Hoffman, 1983, Polska, wojenny,
Dramatyczna historia żydowskiej dziewczynki Ruth, która wielokrotnie unika śmierci dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności i pomocy udzielonej przez Polaków oraz przez ciotkę udającą Niemkę.
- Wielki tydzień, Andrzej Wajda, 1995, Polska, psychologiczny, wojenny, obyczajowy,
Filmowa adaptacja opowiadania Jerzego Andrzejewskiego pod tym samym tytułem. Irena Lilien to przedwojenna miłość Jana Maleckiego, który po przypadkowym spotkaniu musi zdecydować, czy ratować młodą kobietę. Film pokazuje rozmaite postawy Polaków wobec Zagłady oraz ciężar decyzji o udzieleniu pomocy. Po odkryciu przez sąsiadów Irena wchodzi do ogarniętego powstaniem getta.
- W ciemności, Agnieszka Holland, 2011, Kanada, Niemcy, Polska, dramat, wojenny,
Film przedstawia historię ukrywania grupy Żydów – uciekinierów z lwowskiego getta – przez kanalarza i złodziejaszka, Leopolda Sochę. Kryjówką są miejskie kanały – przestrzeń, którą Socha zna jak własną kieszeń. Początkowo kanalarz udziela uciekinierom pomocy za pieniądze, wykorzystuje ich trudne położenie. Z czasem jednak zaczyna odczuwać autentyczną chęć ratowania i silną więź łączącą go z ukrywanymi. Mimo ryzyka śmierci, jakie ciąży na nim i jego rodziną, Socha zaczyna nieść Żydom bezinteresowną pomoc.
- W cieniu nienawiści, Wojciech Żółtowski, 1985, Polska, wojenny,
Młoda matka Zofia kwestionuje sens heroicznej walki konspiracyjnej, jednakże spełnia prośbę żydowskiej matki Róży Korngold, aby przechować jej córkę przez kilka dni w swoim mieszkaniu. Odmawia przyjęcia zapłaty za ukrycie dziewczynki. W międzyczasie wybucha powstanie w getcie, a tożsamość dziewczynki przestaje być tajemnicą dla sąsiadów. Zofia podejmuje ryzykowną próbę wywiezienia dziewczynki do klasztoru w Chotomowie.