Rodzina Nowińskich
Wacław Nowiński ojciec
ur. 7 września 1889 – zm. 11 kwietnia 1959
Janina Nowińska z d. Filipowicz matka
ur. 10 czerwca 1901 – zm. 9 lutego 1983
Zofia Danuta Rupniewska z d. Nowińska córka
ur. 6 maja 1924 – zm. 18 maja 1993
Wacław Zbysław Nowiński syn
ur. 11 sierpnia 1925
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
28 kwietnia 1970
- Janina Nowińska z d. Filipowicz
- Wacław Nowiński
29 września 1983
- Wacław Zbysław Nowiński
25 grudnia 1984
- Zofia Danuta Rupniewska z d. Nowińska
Ukrywający się:
Matys Berłowicz
Rozalia Berłowicz
Aleksandra Berłowicz
Aleksander Bronowski
Magda Munwes
Gabriel Munwes
Rapaport
Historia pomocy
lipiec 2010, Alicja Placha
Przed wojną Wacław Nowiński był policjantem i jednocześnie prowadził pływalnię na Wiśle, jego żona Janina zajmowała się domem. Podczas wojny rodzina mieszkała w Warszawie przy ul. Targowej 39, Wacław pełnił wtedy obowiązki granatowego policjanta.
Syn Nowińskich, również Wacław, opowiada: „Ponieważ ojciec był mundurowym, to przechodził do getta. I z tego getta wyprowadził Żydów. Wyprowadzał znajomych. Oczywiście nie zawsze, bo Niemcy by nie pozwolili. Ale niektórzy za odpowiednią sumę przepuszczali”. Wacław Nowiński dostarczał też do getta jedzenie, a uciekinierom organizował „aryjskie” papiery. Z wieloma osobami, którym pomagał znał się ze szkoły pływania.
Ratowani Żydzi zatrzymywali się u Nowińskich zazwyczaj przez krótkie okresy czasu, potem gospodarze znajdowali im inne kryjówki. Doktorów Berłowicza i Rapapporta Nowiński ukrywał od wiosny do początku zimy 1943 r. w budynku pływalni.
Wacław pomógł Aleksandrowi Bronowskiemu, przekupując policjantów planujących wydać go gestapo. Nie żądał nic w zamian. Po wojnie uratowany napisał: „Nie byłbym w porządku wobec mojego sumienia, gdybym zamilczał o szlachetnych czynach tego skromnego człowieka”.
W mieszkaniu Nowińskich dłużej ukrywała się Janina Pańska i 6-letni Gabryś Munwes, którym się opiekowała. Oboje spędzili na Targowej blisko dwa lata. Sąsiedzi byli przekonani, że kobieta jest kuzynką gospodarzy, o chłopcu, który wychodził z domu rzadko i po zmroku, zapewne nie wiedzieli.
Wojnę przeżyło co najmniej osiem osób, którym pomogła rodzina Nowińskich. W Polsce pozostali jedynie Berłowiczowie.
Bibliografia
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009
- Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, 301, 5910
- Kuzko Katarzyna, Wywiad z Wacławem Zbysławem Nowińskim, Warszawa 2009
- The last eyewitnesses: children of the Holocaust speak, Volume 1
