Rodzina Domańskich
Stanisław Domański ojciec
ur. 1898 – zm. 1949
Władysława Domańska z d. Żak matka
ur. 8 listopada 1907 – zm. 22 grudnia 1969
Jerzy Domański syn
ur. 24 kwietnia 1927 – zm. 1969
Krystyna Kowalska z d. Domańska córka
ur. 27 lutego 1931
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
13 grudnia 1994
- Władysława Domańska z d. Żak
- Jerzy Domański
- Stanisław Domański
- Krystyna Kowalska z d. Domańska
Ukrywający się:
Rozalia Oberländer
zm. 1971
Sabina Oberländer
ur. 1908 – zm. 1985
Irena Oberländer
ur. 15 września 1930 – zm. 1997
Amalia Żak z d. Oberländer
ur. 1932 – zm. 2008
Historia pomocy
lipiec 2010, Alicja Placha
Przed wojną Władysława i Stanisław Domańscy z dziećmi mieszkali w Falenicy pod Warszawą. Stanisław był cukiernikiem, Władysława zajmowała się gospodarstwem domowym. Mieli dwa domy, w jednym mieszkali, drugi wynajmowali letnikom.
Na początku wojny Władysław został aresztowany, po kilku miesiącach Niemcy wypuścili go już ciężko chorego. Utrzymaniem rodziny zajęła się Władysława. Otworzyła piekarnię.
Wiosną 1942 r. do piekarni Domańskiej zgłosiła się elegancko ubrana Rozalia Oberländer z pytaniem o możliwość wynajęcia mieszkania jej i trzem córkom. Domańska się zgodziła. Kiedy kobieta wyjawiła Władysławie, że jest Żydówką – ta nie zmieniła zdania.
Dzieci Domańskich nie wiedziały, że nowe lokatorki domu letniskowego to Żydówki. Jedenastoletnia wtedy Krystyna wspomina: „Przyszły cztery osoby do nas. Mama powiedziała nam: »Tu będą mieszkać. Jak się ktoś będzie pytać, to są kuzyni«”.
Panie Oberländer wynajmowały mieszkanie w Falenicy do końca wojny, nie budząc niczyich podejrzeń. Dzięki pomocy Domańskiej, Amalia poszła do szkoły. Była w klasie z jej córką Krystyną. Kobieta sprzedawała też lokatorkom jedzenie: chleb miała z własnej piekarni, przy domu założyła ogródek warzywny, hodowała zwierzęta. Lokatorki pomagały Władysławie w pracach domowych.
Obie rodziny zaprzyjaźniły się, Rozalia z córkami mieszkały u Domańskich do 1947 r., kiedy wróciły do Zakopanego. Aż do śmierci Władysławy każde wakacje kobiety spędzały w Falenicy.
Bibliografia
- Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, 349, 1914
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009
- Grynberg Michał, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993
- Historia - Zakopane,
