Rodzina Lisowskich
Zofia Lisowska matka
ur. 1905 w Warszawa (mazowieckie) – zm. 1980
Witold Lisowski syn
ur. 1932 w Warszawa (mazowieckie)
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
26 stycznia 1994
- Zofia Lisowska
- Witold Lisowski
Ukrywający się:
Józef Inwentarz
ur. 1932 – zm. 1997
Historia pomocy
wrzesień 2010, Aneta Krzak
Przed wybuchem wojny rodzina Lisowskich mieszkała w podwarszawskim Henrykowie. Ojciec był oficerem Wojska Polskiego, piłsudczykiem. Matka prowadziła restaurację. Mieli trzech synów. W latach trzydziestych w ich sąsiedztwie zamieszkała żydowska rodzina kupców – Inwentarzów. Najmłodszy syn Lisowskich, Witold zaprzyjaźnił się z synem sąsiadów – Józefem zwanym „Dudkiem”.
W 1941 r. Niemcy przesiedlili rodzinę Inwentarzów oraz innych henrykowskich Żydów do getta w Ludwisinie (dziś Legionowo). Brat Witolda, Jan pomagał im, dostarczając żywność oraz inne potrzebne do życia produkty. Podczas likwidacji getta w październiku 1942 r. Dudek zdołał uciec. [Inne źródła podają, że uciekł z transportu do Treblinki – przyp.red.] Całe lato i wczesną jesień 1943 r. spędził jako pomocnik w gospodarstwie na wsi, jednak, gdy zaczęto podejrzewać, że jest Żydem, uciekł i ukrywał się w okolicznych lasach.
W listopadzie wyczerpany i wygłodzony wrócił do Henrykowa. Lisowscy zaopiekowali się chłopcem. Umieścili go w pokoiku na poddaszu ich domu.
„Miał doskonałe warunki. – opowiada Witold Lisowski – Jedzenia w bród. Ile mu dusza zapragnęła. Tylko nie mógł chodzić, bo każdy człowiek, który by usłyszał kroki... I on miał okienka, takie nieduże były te okienka… I on mógł tylko patrzeć na ten swój ukochany Henryków z odległości, nie zbliżać się. (…) A wieczorem, kiedy już wszyscy się schodzili, to żeśmy zamykali dom, zasłanialiśmy okna i Dudek schodził, i było życie rodzinne”.
W kwietniu 1944 r. w obawie przed dociekliwymi sąsiadami Dudek opuścił dom Lisowskich i do końca wojny ukrywał się w lasach.
Podczas Powstania Warszawskiego spłonął dom Lisowskich, oni sami, cudem uniknąwszy śmierci z rąk nazistów, przedostali się do wsi Wiejce w Kampinosie, gdzie doczekali wyzwolenia.
Zaraz po wojnie ocalały Józef wyemigrował do Palestyny. Pozostaje w stałym kontakcie z Witoldem.
Bibliografia
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009
- Grynberg Michał, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993
- Okuniewska Elżbieta, Wywiad z Witoldem Lisowskim, Warszawa 2009
