Sendler Irena
Irena Sendler z d. Krzyżanowska
ur. 15 lutego 1910 – zm. 12 maja 2008 w Warszawa (mazowieckie)
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
19 października 1965
- Irena Sendler z d. Krzyżanowska
Ukrywający się:
Teresa Koerner
Elżbieta Ficowska
Pesa Rosenholc
Jadwiga Konarska
Irena Majewska
Piotr Zettinger
Katarzyna Meloch
Irena Wojdowska
Michał Głowiński
Historia pomocy
wrzesień 2010, Aneta Krzak
„Należało to wszystko czynić ogromnie subtelnie, ostrożnie, bo dzieci były przerażone, zalęknione, tęskniące przecież szalenie za Mamą, Tatą, Babcią i w ogóle całą rodziną. Trzeba też było, bez przerwy wmawiać, że »Ty nie jesteś Rachela, tylko Zosia i nazywasz się inaczej, niż dotąd.« Były to dla nas bardzo ciężkie przejścia, a dla dzieci wprost szokujące”– opowiadała Irena Sendlerowa.
Ci, którzy ją znali, mówią, że była „skromna, uśmiechnięta i zawsze podkreślała, że sama nie zdołałaby uratować nikogo”.
W latach 1939 – 1942, będąc pracownicą Wydziału Opieki Społecznej m.st. Warszawy, samodzielnie zorganizowała siatkę 20 pracownic społecznych, które najpierw pomagały, a później wyprowadzały dzieci żydowskie z getta i umieszczały po „aryjskiej stronie” w rodzinach, sierocińcach i klasztorach. Dane każdego ratowanego dziecka zapisywała na bardzo wąskich karteczkach i chowała do słoika, żeby móc je odnaleźć po wojnie. Szacuje się, że pomogła 2500 dzieciom.
Od 1942 r. działała w Radzie Pomocy Żydom „Żegocie”. Aresztowana przez gestapo w 1943 r., była torturowana i skazana na śmierć. Żegocie udało się ją wykupić za olbrzymią łapówkę. Wyrok wykonano „na papierze”.
Ponad 50 lat po wojnie uczennice z amerykańskiego stanu Kansas przywróciły jej ciche bohaterstwo zbiorowej pamięci sztuką „Life in a Jar” („Życie w słoiku”).
W 1965 r. odznaczona medalem i tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Orła Białego, a także nagrodą od dzieci – Orderem Uśmiechu. W 2007 r. zgłoszona do Pokojowej Nagrody Nobla.