SZUKAJ

Loading

Mapa

map canvas

Ratujący: Poznaj historie pomocy, które miały miejsce w promieniu 50 km

Pokaż listę

Ukrywający się: Poznaj historie pomocy, które miały miejsce w promieniu 50 km

Pokaż listę

Rodzina Bajaków

Aleksander Bajak mąż

Teofila Bajak z d. Harasim żona

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:

2001

  • Aleksander Bajak
  • Teofila Bajak z d. Harasim

Ukrywający się:

Grzegorz Pawłowski
ur. 1931 w Zamość (lubelskie)

Historia pomocy

wrzesień 2010, Aneta Krzak

Jakub Hersz Griner (późniejszy ks. Grzegorz Pawłowski) urodził się w religijnej żydowskiej rodzinie w Zamościu. Miał brata, Chaima – najstarszego z rodzeństwa, i dwie siostry – Szajndlę i Surę. Jakub był najmłodszym dzieckiem Mariem i Mendla Grinerów. Rodzina żyła ze sprzedaży drzewa opałowego i węgla, latem dzierżawili sad.

W momencie wybuchu II wojny światowej Jakub miał 8 lat. Początkowo Zamość zajęli Rosjanie, po kilku dniach wkroczyły wojska niemieckie. Chaim uciekł wraz z cofającymi się oddziałami sowieckimi.

Początki okupacji hitlerowskiej nie oznaczały jeszcze dla Żydów masowych mordów, a przede wszystkim pogorszenie warunków życia, liczne prześladowania i upokorzenia. Wysiedlenia i mordy na wielką skalę naziści rozpoczęli w 1941 r. Grinerowie trafili do obozu przejściowego w Izbicy. Młodemu Jakubowi udało się stamtąd uciec.

Jakub wspomina, że przez długi czas błąkał się po polach i lasach. Pukał do różnych domów, został na noc, dwie, ale nigdzie nie udało mu się dłużej zagrzać miejsca. Poczuł się bezpieczniej dopiero, gdy jakiś nieznany mu, przypadkowo spotkany po drodze żydowski chłopiec dał mu fałszywą metrykę chrztu.

W końcu trafił do gospodarstwa Bajaków, którzy pozwolili mu zostać i dobrze go traktowali. Pracował, głównie pasł bydło. Po sprzeczce (a w relacji rodziny Bajaków, po pojawieniu się we wsi podejrzeń) opuścił jednak ich dom i poszedł do sąsiadów – Kuronów. Przyjęli go do pomocy w gospodarstwie, posłali też do szkoły. Kiedy jednak siostra gospodarza nazwała go Żydem – uciekł.  Wrócił do Bajaków, którzy gospodarzyli już w innej wsi. Pozwolili mu zostać. Pasł krowy. Gdy nie dopełnił swoich obowiązków, doszło do awantury. Znowu uciekł. Front był już blisko. Do jego nadejścia pracował w kolejnym gospodarstwie.

Przeżył. Po wojnie Jakub Hersz Griner dokonał konwersji na katolicyzm, a w 1958 r. przyjął święcenia kapłańskie. 

Opracowano na podstawie relacji pochodzącej ze zbiorów Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN w Lublinie, zarejestrowanej w ramach projektu „ Światła w ciemności – Sprawiedliwi wśród Narodów Świata” 

powrót

Mapa

map canvas

powiększ

Zdjęcia

 

Audio

WIĘCEJ ARTYKUŁÓW