Borkowska Anna
Anna Borkowska
ur. 1900
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
29 marca 1984
- Anna Borkowska
Ukrywający się:
Arie Wilner
ur. 1917 – zm. 8 maja 1943 w Warszawa (mazowieckie)
Aba Kowner
ur. 1918 – zm. 25 września 1987
Izrael Nagel
Chuma Godot
Chajka Grosman
Edek Boraks
ur. 1913 w Kalisz (wielkopolskie) – zm. 1941 w Treblinka (mazowieckie)
Historia pomocy
listopad 2010, Magdalena Leszczyńska
Matka Bertranda (Janina Siestrzewitowska vel Anna Borkowska), była przeoryszą klasztoru Dominikanek w miejscowości Kolonia Wileńska, nieopodal Wilna.
W czasie wojny ukrywała w swoim klasztorze piętnastoosobową grupę Żydów. Byli to członkowie żydowskiej syjonistycznej organizacji skautowej Haszomer Hacair, zwani szomrami. Siostrę Bertrandę i szukającą schronienia młodzież skontaktowały Irena Adamowicz z Warszawy i Jadwiga Dudziec z Wilna.
Młodzi ludzie, wśród których znaleźli się Abe Kowner, Arie Wilner, Chaja Grosman, Edek Boraks, Chuma Godot i Izrael Nagel, przez pewien czas pozostawali pod opieką zakonnic. Oprócz matki Bertrandy, którą czule nazywali Imą, co po hebrajsku znaczy „mama”, w ich ukrywanie zaangażowane były siostry: Cecylia (Maria Roszak), Diana (Helena Frąckiewicz), Imelda (Maria Neugebauer), Jordana (Maria Ostreyko), Małgorzata (Irena Adamek), Stefania (Stanisława Bednarska).
Zimą 1942 roku ukrywani zdecydowali się opuścić klasztor i wrócić do wileńskiego getta, by tam organizować zbrojny opór przeciw okupantom. W Księdze sprawiedliwych Grynberg przytacza wypowiedź Ariego Kownera, który wspomina, jak pewnego dnia siostra Bertranda odwiedziła ich w getcie. Zobaczył ją wtedy ubraną w świecki strój i niosącą dla nich granaty. Ta wizyta dużo znaczyła dla bojowców.
W 1943 roku Niemcy, do których dotarły słuchy o pomocy udzielanej przez klasztor Żydom, aresztowali przeoryszę i zamknęli klasztor.
Po wojnie Bertranda wystąpiła ze stanu duchownego i przyjęła nazwisko Anna Borkowska. Do śmierci utrzymywała kontakt z tymi z byłych podopiecznych, którzy przeżyli Zagładę.
Bibliografia
- Grynberg Michał, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009