Rodzina Skrzyńskich
Karolina Skrzyńska z d. Albinger matka
ur. sierpień 1908 – zm. 15 lutego 1956 w Zamość (lubelskie)
Włodzimierz Skrzyński ojciec
ur. grudzień 1905 – zm. 28 października 1972 w Zamość (lubelskie)
Stanisława Bożek z d. Skrzyńska córka
ur. 27 września 1925 w Zamość (lubelskie)
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
16 marca 1992
- Stanisława Bożek z d. Skrzyńska
- Karolina Skrzyńska z d. Albinger
- Włodzimierz Skrzyński
Ukrywający się:
Mosze Frank
Historia pomocy
listopad 2010, dr Natalia Aleksiun
Karolina i Włodzimierz Skrzyńscy mieszkali wraz z dwiema córkami na przedmieściach Zamościa, przy ulicy Szczebrzeskiej 48. Kiedy pewnej sierpniowej nocy 1942 r. w ich gospodarstwie pojawił się żydowski chłopiec, wnuk serdecznej przyjaciółki Karoliny, bez zastanowienia otworzyli przed nim drzwi.
W kwietniu 1942 r. rozpoczęły się deportacje Żydów z zamojskiego getta, utworzonego w dzielnicy Nowe Miasto wiosną 1942 r. 9-letniemu Mosze Frankowi udało się uciec z transportu, którym Niemcy wysłali do obozu przejściowego w Izbicy całą jego rodzinę, między innymi matkę Szpryncę i ojca Jakuba, handlarza. Rodzice Moszego zostali potem zgładzeni w Bełżcu.
Jako pierwsi przenocowali chłopca Helena i Mikołaj Zacharowie, znajomi prowadzący zakład fryzjerski w pobliżu jego rodzinnego domu. Po opuszczeniu domu Zacharów, pamiętając, że Karolina Skrzyńska i jej córka Stanisława już wcześniej udzielały jego rodzinie pomocy, udał się do ich gospodarstwa.
Skrzyńscy ukrywali chłopca przez kilka tygodni w specjalnej kryjówce na strychu, przygotowanej dla własnych dzieci, zagrożonych wywózką na roboty do Niemiec. Dbali w tym czasie o wszystkie jego potrzeby, dostarczali książki i gazety do czytania, a Stanisława po zapadnięciu zmroku spędzała z nim czas w przydomowym ogrodzie. Niebezpieczeństwo ze strony sąsiadów było jednak tak duże, że Skrzyńscy zmuszeni byli przenieść Moszego do znajomych ze wsi Dębowiec.
U Państwa Huków Mosze Frank przebywał aż do wyzwolenia. Posługiwał się przybranym nazwiskiem Mieczysław Skrzyński, a nawet uczęszczał do szkoły razem z polskimi dziećmi. W 1945 r. odnalazł go kuzyn Zelig, z którym wyjechał do Niemiec, a stamtąd przez Cypr do Palestyny. Obecnie mieszka wraz z żoną i dwójką dzieci w Tel Awiwie. Pani Stanisława Bożek i jej rodzina do dziś prowadzą korespondencję z „Mieciem”, który odwiedza ich także podczas swoich wizyt w Polsce.
Bibliografia
- Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, 349, 1604
- Krzysztof Banach, Wywiad ze Stanisławą Bożek, Zamość 2010
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009
- Kuwałek, R., Litwin, W., Zamość. Szlak Chasydzki,
- Pilichowski, Cz. (red.), Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945, Warszawa 1979
- Frank, M., To Survive and Testify, Tel Aviv 1998
- Kopciowski, A., Zagłada Żydów w Zamościu., Lublin 2005
