• O PROJEKCIE
• O SPRAWIEDLIWYCH
• HISTORIE POMOCY
• MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE
• PROGRAMY EDUKACYJNE
• ENGLISH

• POLSCY SPRAWIEDLIWI
• WIRTUALNA WYSTAWA
• SŁOWNIK
• LINKI
• POBIERZ
• KONTAKT

• Mapa serwisu
• Regulamin

Rodzina Popowskich

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:

11 listopada 1991

• Maria Antonina Popowska z d. Grabowska
• Stanisław Popowski

18 maja 1994

• Hanna Taborska z d. Popowska

Ukrywający się:

Historia pomocy

październik 2010, dr Natalia Aleksiun

W czasie II wojny światowej rodzina Popowskich mieszkała w Warszawie przy ul. Raszyńskiej, gdzie Stanisław i Maria z domu Grabowska wynajmowali przestronne mieszkanie. Od września 1939 r. dzielili je z rodziną państwa Grzybowskich – właścicielami posesji oraz licznymi krewnymi wysiedlonymi z Łodzi i Gdyni. Rodzina była zaangażowana w działalność konspiracyjną: Stanisław pracował jako ordynator Szpitala Miejskiego dla Dzieci na ul. Śliskiej oraz wykładał pediatrię na Tajnym Uniwersytecie Warszawskim i Ziem Zachodnich. Był członkiem tajnego Komitetu Porozumiewawczego Lekarzy Demokratów i Socjalistów; brał czynny udział w ratowaniu dzieci z Zamojszczyzny i dostarczaniu leków więźniom Pawiaka i Oświęcimia.

W tym samym mieszkaniu Popowscy ukrywali wielu swoich żydowskich znajomych. Zdobywali dla nich fałszywe metryki urodzenia, starali się zapewnić pomoc medyczną i bezpieczne schronienie. Stanisław Popowski – członek Żegoty – ratował dzieci z getta warszawskiego, współpracując z matką Matyldą Getter (1870-1968) – naczelną matką przełożoną prowincji warszawskiej Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Ich córka Hanna – wychowana w środowisku lewicującej, liberalnej inteligencji, w duchu patriotyzmu i tolerancji – uczestniczyła w działalności rodziców. Wśród osób, które Popowscy ukrywali z narażeniem własnego życia, znalazła się szkolna koleżanka Hanny – Bianka Perlmutter. Bianka była jedyną córką Arnolda Perlmuttera, zamożnego przedsiębiorcy i Stefanii z domu Kranz, lekarza pediatry. Dziewczynki poznały się w 1936 r. w prywatnym gimnazjum żeńskim – szkole Fundacji Wandy z Posseltów Szachtmajerowej. Bianka, zwana w szkole „Janką”, była jedyną Żydówką w klasie, do której uczęszczała Hanna.

Popowscy zaproponowali rodzinie Perlmutterów opiekę nad Bianką już w pierwszych miesiącach okupacji. Kiedy Perlmutterowie znaleźli się getcie, rodzice organizowali spotkania dziewczynek. Matka Blanki zginęła, kiedy udała się z wizytą do chorego dziecka. Arnold Perlmutter poprosił Popowskich o pomoc w uratowaniu córki, którą chciał przekazać w bezpieczne ręce po wydostaniu jej z getta warszawskiego, zapewne latem 1942 r. Dziewczynka przebywała u Popowskich przez kilka miesięcy i była traktowana jak członek rodziny. Kiedy Popowscy zaczęli obawiać się o bezpieczeństwo Bianki w mieszkaniu, przez które przewijali się nie tylko liczni krewni i znajomi, ale także pacjenci ojca, przygotowano dla niej metrykę na nazwisko Janina Marzec. Popowski oddał dziewczynkę pod opiekę matki Matyldy Getter, w domu prowincjonalnym przy ulicy Hożej 53. Popowscy odwiedzali ją w podwarszawskiej filii sierocińca. Pozostawali również w stałym kontakcie z ojcem dziewczynki,  ukrywanym przez rodzinę Maklakiewiczów.

Wśród Żydów, których Popowscy przyjęli pod swój dach, znalazły się szkolne koleżanki Marii, wielu żydowskich lekarzy i ich rodziny: prof. Henryk Brokman wraz z żoną i córkami, które na stałe mieszkały na Ochocie, Janina Jasińska – córka znanego lekarza  łódzkiego, Seweryna Sterlinga, Zofia Rudkowska-Fuchs wraz z mężem, Seweryn Oxner (Olszewski) z żoną Anielą i synem Jankiem, rówieśnikiem Hanny Popowskiej. Pomagali również prof. Ludwikowi Hirszfeldowi i jego żonie Hannie. W wywiadzie dla Muzeum Historii Żydów Hanna Taborska (z domu Popowska) wskazywała na charakter środowiska warszawskiej inteligencji, które zapewniało ukrywanym Żydom względne bezpieczeństwo, bowiem rodziny te „w większości również same silnie zaangażowane były w różne formy walki z okupantem. Istniał na pewno rodzaj specyficznej solidarności między mieszkańcami tego (bardzo przecież dużego) domu, szczególnie silnie odczuwalny potem w dniach powstania”.

Po zakończeniu wojny Bianka nie wróciła do Polski. Wyjechała do wujka do Anglii, a następnie zamieszkała u krewnych w USA. Przez cały okres powojenny utrzymywała i utrzymuje serdeczne kontakty z ludźmi, którzy przyczynili się do jej uratowania. Popowskich odszukała przez Czerwony Krzyż. To z listu doktora Popowskiego dowiedziała się o tragicznych okolicznościach śmierci swojego ojca, który zginął w wyniku donosu podczas Powstania Warszawskiego. Korespondowała z matką Matyldą Getter do śmierci tej ostatniej w 1968 r. Po śmierci doktora Popowskiego w 1953 r. i jego żony w 1969 r. Bianka pozostaje w kontakcie z ich córką Hanną. To z jej inicjatywy Popowscy otrzymali tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Bibliografia

• Jakub Świetlik, Wywiad z Hanną Taborską, Warszawa 2010
• Maria Gołębiowska, Szpital Anny Marii w Łodzi. Zasługi dla pediatrii., Łódź ISBN: 83-902873-7-4, 2005
• Arnold Geier, Heroes of the Holocaust. Extraordinary True Accouts of Triumph., New York ISBN: 0-425-16029-7, 1993
• Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009

powrót

Zdjęcia

Audio

Video

WIĘCEJ ARTYKUŁÓW

• Wywiad z Hanną Taborską (wrzesień 2010)