Rodzina Badowskich
Stefan Franciszek Badowski
Maria Wardas
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
6 grudnia 1984
- Stefan Franciszek Badowski
- Maria Wardas
Ukrywający się:
Helena Wolman
ur. 1920
Alicja Wolman
Irena Kerth
Historia pomocy
listopad 2010, Magdalena Leszczyńska
Stefan Franciszek Badowski mieszkał w Warszawie przy ul. Krasińskiego 16. W Robotniczym Towarzystwie Przyjaciół Dzieci przy pl. Wilsona 1, w którym działał społecznie, poznał Helenę Wolman. Zaprzyjaźnili się.
W Warszawie przebywała także siostra Heleny, Irena Kerth, która przyjechała do stolicy z Bielska-Białej. Złapana w marcu 1940 bez obowiązkowej opaski na ramieniu, została aresztowana i osadzona w więzieniu. Wyszła z niego po dziewięciu miesiącach, dzięki usilnym staraniom Stefana. Zamieszkała w getcie.
Helena i jej dziesięcioletnia córka Alicja pozostały poza gettem. Kobieta wystarała się o fałszywe dokumenty dla nich obu, a Badowski wynajął na Żoliborzu mieszkanie, w którym się ukryły. Wkrótce zamieszkała z nimi także Irena, którą Stefan wyprowadził z getta.
Dostała od Badowskiego metrykę urodzenia jego nieżyjącej siostry, dzięki czemu w sfałszowanej kenkarcie figurowała jako Irena Badowska. Ten dokument uchronił ją przed kolejnym aresztowaniem we wrześniu 1943 roku.
Wtedy to – prawdopodobnie wskutek donosu – do mieszkania obu sióstr wkroczyli funkcjonariusze kripo. Irena wylegitymowała się fałszywą kenkartą, Stefan potwierdził, że jest jego siostrą i kripo dało jej spokój. Zatrzymali natomiast Helenę z córką i zawieźli do aresztu przy ulicy Koszykowej.
Badowski w ciągu kilku dni zorganizował okup, zwalniając obie kobiety z aresztu. Pieniądze na ten cel otrzymał od byłego honorowego konsula Jugosławii w Polsce Franciszka Puńczuka i Polaka, Henryka Kozłowskiego. Mieszkanie na Żoliborzu nie było już bezpiecznym miejscem, zatem Badowski ukrył Wolman u swojej znajomej, Marii Wardas, a Alicja została umieszczona w internacie polskiej szkoły.
Irena Kerth i Helena Wolman z córką przeżyły wojnę. Pozostały w Warszawie.
Bibliografia
- Grynberg Michał, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993
- Gutman Israel red. nacz., Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, Ratujący Żydów podczas Holocaustu, Kraków ISBN: 978-83-87-832-59-9, 2009