Rodzina Szałaj
Adela Szałaj matka
Czesława Chojnacka z d. Szałaj córka
ur. 25 lutego 1925
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata - tytuł przyznany:
9 grudnia 2002
- Czesława Chojnacka z d. Szałaj
- Adela Szałaj
Ukrywający się:
Symcho Bursztyn
Hynda Bursztyn
Symcha Bursztyn
Sznaja Bursztyn
Jankiel Bursztyn
Chaja Bursztyn
Historia pomocy
sierpień 2010, Jakub Jaskółowski
Szałajowie prowadzili gospodarstwo rolne niedaleko wsi Natalin pod Chełmem. Jeszcze przed wojną pozostawali w zażyłych stosunkach z żydowską rodziną Bursztynów, która zajmowała się handlem mięsem. Między obiema rodzinami wytworzyła się przyjaźń, która przetrwała czas wojny.
Szałajowie widzieli zagładę okolicznych Żydów, której ofiarą padła między innymi matka Bursztynów, i nie chcieli, by ich przyjaciół spotkał podobny los. Polaków także dotknęło nieszczęście – ojciec Czesławy został zamordowany przez Niemców. Pomimo osobistej tragedii i ciężkiej sytuacji materialnej Szałajowie wspomagali Bursztynów jedzeniem, dachem nad głową i słowami otuchy. Póki pozwalała na to pogoda, Żydzi ukrywali się poza zabudowaniami. Jednak nie było to możliwe w chłodne, zimowe miesiące, więc Szałajowie przyjęli ich do siebie. Za dnia Żydzi ukrywali się w stodole natomiast w nocy przenosili się do mieszkania.
Niestety ich pobytu nie dało utrzymać się w tajemnicy i do polskiej rodziny doszła wieść, że okoliczni mieszkańcy plotkują o tym, że przechowują u siebie Żydów. Bursztynowie, by ich nie narażać, przenieśli się do pobliskiego lasu, gdzie Czesława donosiła im jedzenie. Wykopali sobie ziemiankę, w której ukrywały się dzieci. Symcha, ich ojciec, przebywał w innym miejscu.
Dzieci Bursztynów żyły w ziemiance, odwiedzając Szałajów tylko w ostateczności. Niestety, pewnego dnia miejscowy chłop odkrył ich kryjówkę i doniósł o niej Niemcom. Sznajer Bursztyn zdążył wynieść chorego, młodszego brata i wracał po siostry, lecz nie zdążył. Zostały zamordowane.
W późniejszym okresie bracia trafili do partyzantki. Im i ojcu udało się przeżyć wojnę. Po jej zakończeniu wyjechali z Polski. Z Czesławą i jej rodziną utrzymywali stały kontakt.
Opracowano na podstawie relacji pochodzącej ze zbiorów Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN w Lublinie, zarejestrowanej w ramach projektu „ Światła w ciemności – Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”
Bibliografia
- Czajkowski Tomasz, Wywiad z Czesławą Chojnacką, Lublin 2003
